Dwie sondy misji ESCAPADE wykonały manewr, którego NASA wcześniej nie stosowała w przypadku statków lecących na Marsa. Obie wykorzystały jednocześnie grawitację Ziemi i około dziewięciominutową pracę silników, aby wejść na trajektorię prowadzącą w stronę Czerwonej Planety.
Pierwsza sonda przeleciała blisko Ziemi 7 listopada, a druga powtórzyła ten sam manewr 9 listopada. Teraz przed nimi około 10 miesięcy podróży międzyplanetarnej, a wejście na orbitę Marsa zaplanowano odpowiednio na 7 i 9 września 2027 roku.
Najważniejsze informacje w skrócie:
- dwie sondy ESCAPADE wykonały napędzany przelot obok Ziemi;
- pierwszy manewr odbył się 7 listopada, drugi 9 listopada;
- każda sonda uruchomiła silnik na około 9 minut;
- pierwsza przeleciała około 1600 km nad Ziemią, druga około 1050 km;
- NASA po raz pierwszy wykorzystała taki manewr do wysłania sond w stronę Marsa;
- sondy dotrą do Czerwonej Planety we wrześniu 2027 roku;
- celem misji będzie badanie wpływu wiatru słonecznego na atmosferę Marsa.
ESCAPADE wykorzystała Ziemię jak kosmiczną procę
Pierwsza sonda wykonała najbliższy przelot 7 listopada około godziny 5:00 czasu wschodniego USA. Wtedy znajdowała się mniej więcej 1000 mil, czyli około 1600 km nad powierzchnią Ziemi. Druga zrobiła to dwa dni później na wysokości około 650 mil, czyli około 1050 km.
W obu przypadkach kluczowy był moment największego zbliżenia. Sondy wykorzystały grawitację Ziemi, a jednocześnie uruchomiły silniki na około dziewięć minut. Taki manewr zwiększył ich prędkość o ponad 1600 km/h i skierował je na trajektorię prowadzącą bezpośrednio w stronę Marsa.
NASA określa to jako powered Earth flyby, czyli napędzany przelot obok Ziemi. Sama asysta grawitacyjna nie jest niczym nowym, ale w przypadku misji lecącej na Marsa połączenie jej z dłuższą pracą silników zastosowano po raz pierwszy.
Może Cię zainteresować: NASA odkryła gwiazdę, która co 113 dni zachowuje się jak supernowa. Winna może być czarna dziura
Sondy przez rok wcale nie leciały prosto na Marsa
ESCAPADE wystartowała 13 listopada 2025 roku z Cape Canaveral na rakiecie Blue Origin. Wtedy Ziemia i Mars znajdowały się po przeciwnych stronach Słońca, więc klasyczny bezpośredni lot do Czerwonej Planety był bardzo niekorzystny.
Zamiast czekać na kolejne typowe okno startowe, sondy skierowano na specjalną orbitę w pobliżu punktu Lagrange’a L2 układu Ziemia–Słońce. Przez wiele miesięcy poruszały się po charakterystycznej trasie przypominającej kształtem fasolę, pozostając stosunkowo blisko naszej planety.
Dopiero gdy układ Ziemi i Marsa stał się korzystniejszy, oba statki wróciły w pobliże naszej planety i wykorzystały jej grawitację do rozpoczęcia właściwej podróży.
To właśnie ten profil lotu jest najbardziej interesujący. Jeff Parker z Advanced Space, główny projektant trajektorii misji, tłumaczy, że takie podejście może w przyszłości pozwolić na znacznie większą elastyczność przy planowaniu startów w stronę Marsa, zamiast uzależniać je wyłącznie od okien pojawiających się mniej więcej co 26 miesięcy.
O szerszych planach NASA dotyczących Czerwonej Planety pisaliśmy również w materiale o tym, jak NASA zmienia strategię misji na Marsa.
We wrześniu 2027 roku zacznie się najtrudniejsza część lotu
Po ostatnim manewrze oba statki znajdują się już na właściwej trajektorii międzyplanetarnej. Podróż do Marsa potrwa około 10 miesięcy, a w tym czasie sondy wykonają jeszcze serię niewielkich korekt toru lotu.
Pierwsza ma dotrzeć do Marsa 7 września 2027 roku, a druga dwa dni później. Każda uruchomi wtedy silnik na około 11 minut, aby wyhamować i wejść na orbitę planety.
Po wejściu na orbitę potrzeba jeszcze kilku miesięcy na ustawienie obu sond w odpowiednich pozycjach. Właściwa faza naukowa ma rozpocząć się w czerwcu 2028 roku.
Dwie sondy będą obserwować Marsa jednocześnie
ESCAPADE została zaprojektowana jako misja dwóch identycznych statków, które będą badały środowisko Marsa z różnych miejsc w tym samym czasie. NASA podkreśla, że będzie to pierwsza misja naukowa wykorzystująca dwa orbitery latające w skoordynowany sposób wokół tej planety.
Początkowo obie sondy będą poruszały się po podobnych orbitach, jedna za drugą. Dzięki temu naukowcy sprawdzą, jak warunki w otoczeniu Marsa zmieniają się w czasie i przestrzeni.
Później jedna z sond zostanie skierowana dalej od planety, aby obserwować nadchodzący wiatr słoneczny, natomiast druga pozostanie bliżej Marsa i będzie rejestrowała jego reakcję. Taka konfiguracja pozwoli po raz pierwszy dokładnie porównać to, co dociera ze Słońca, z tym, co dzieje się chwilę później w górnych warstwach marsjańskiej atmosfery.
NASA chce zrozumieć, jak Mars tracił atmosferę
Wiatr słoneczny to strumień naładowanych cząstek wyrzucanych przez Słońce z prędkością sięgającą około 1,6 mln km/h. Na Ziemi przed dużą częścią jego wpływu chroni nas silne pole magnetyczne, natomiast Mars nie posiada dziś podobnej globalnej osłony.
ESCAPADE ma badać, jak cząstki wiatru słonecznego oddziałują z marsjańskim środowiskiem i w jaki sposób prowadzą do ucieczki gazów z atmosfery. To jeden z elementów potrzebnych do wyjaśnienia, dlaczego planeta, która miliardy lat temu miała znacznie gęstszą atmosferę i wodę na powierzchni, stała się zimnym i suchym światem.
Podobne zagadnienia opisujemy szerzej w naszym materiale o Układzie Słonecznym i najnowszych odkryciach NASA, gdzie Mars pozostaje jednym z najważniejszych celów współczesnych badań planetarnych.
Nietypowa trasa może ułatwić kolejne misje na Marsa
Znaczenie ESCAPADE wykracza poza same pomiary naukowe. Jeżeli zastosowany profil lotu sprawdzi się zgodnie z planem, przyszłe sondy mogą zyskać znacznie większą swobodę przy wyborze daty startu.
Dotychczas misje marsjańskie były mocno uzależnione od wzajemnego ustawienia obu planet. Najkorzystniejsze okno pojawia się mniej więcej raz na 26 miesięcy, dlatego opóźnienie startu może oznaczać bardzo długie oczekiwanie na kolejną możliwość.
ESCAPADE pokazuje inną drogę: sonda może wystartować wcześniej, pozostać przez pewien czas na odpowiednio zaplanowanej trajektorii w pobliżu Ziemi, a dopiero później wykorzystać asystę grawitacyjną i pracę silników do rozpoczęcia lotu międzyplanetarnego.
Dwie sondy wykonały już najważniejszą część tego eksperymentu bez problemów. Teraz przed nimi dziesięć miesięcy lotu do Marsa, a prawdziwy test całej koncepcji nastąpi we wrześniu 2027 roku, gdy obie będą musiały precyzyjnie wejść na orbitę Czerwonej Planety.
Źródła: NASA Science, NASA Scientific Visualization Studio, Advanced Space. Opracowanie własne.
Dziękujemy za przeczytanie artykułu na Techoteka.pl.
Codziennie publikujemy najważniejsze informacje z Polski i ze świata dotyczące technologii, sztucznej inteligencji, nowych rozwiązań cyfrowych oraz trendów technologicznych, które kształtują przyszłość.
Obserwuj nas na Facebooku, aby być na bieżąco z najważniejszymi wydarzeniami ze świata technologii.
