Naukowcy NASA i Uniwersytetu Kalifornijskiego w Los Angeles znaleźli nowe dowody na istnienie pradawnego rezerwuaru lodu w Pasie Kuipera, daleko poza orbitą Neptuna. Odkrycia dokonano dzięki analizie zaledwie 12 mikroskopijnych ziaren pyłu kosmicznego zebranych w ziemskiej atmosferze.
Badacze wykryli w próbkach minerały zawierające ślady oddziaływania z wodą o nietypowym składzie izotopowym tlenu. Wyniki opublikowane w „Science Advances” mogą pomóc wyjaśnić, jak materia przemieszczała się między odległymi obszarami młodego Układu Słonecznego i dlaczego planety powstały z materiałów o różnym składzie.
Najważniejsze informacje w skrócie:
- ASA zbadała 12 mikroskopijnych ziaren pyłu kosmicznego
- próbki zebrał samolot badawczy ER-2 w ziemskiej stratosferze
- ich pochodzenie powiązano z Pasem Kuipera za orbitą Neptuna
- minerały zachowały ślady dawnych reakcji z wodą
- wykryto nietypowe proporcje cięższych izotopów tlenu
- badanie przeprowadzili naukowcy NASA i UCLA
- wyniki opublikowano w czasopiśmie „Science Advances”
NASA znalazła ślady lodu w 12 mikroskopijnych ziarnach pyłu
Pas Kuipera znajduje się za orbitą Neptuna, ponad 4,5 mld kilometrów od Słońca. To rozległy obszar Układu Słonecznego, w którym znajdują się miliony lodowych i skalistych obiektów. Wiele z nich zachowało materiał pochodzący z okresu formowania planet, ponad 4,5 mld lat temu.
Zdobycie próbek z tak odległego regionu wymagałoby kosztownej misji kosmicznej. Naukowcy z NASA Johnson Space Center wykorzystali jednak materiał, który naturalnie dociera na Ziemię. Samolot badawczy ER-2 zebrał w stratosferze 12 ziaren pyłu międzyplanetarnego. Każde miało zaledwie kilkadziesiąt mikrometrów średnicy, czyli znacznie mniej niż grubość ludzkiego włosa.
Pochodzenie drobin określono na podstawie mikroskopijnych uszkodzeń pozostawionych przez wysokoenergetyczne cząstki emitowane przez Słońce. Duża liczba takich śladów wskazuje na długotrwałą ekspozycję w przestrzeni kosmicznej i jest charakterystyczna dla materii pochodzącej z odległego Pasa Kuipera. To właśnie te ziarna pozwoliły naukowcom zbadać warunki panujące daleko poza orbitami największych planet.
Może Cię zainteresować: Teleskop Euclid odkrywa przed nami 900 milionów galaktyk. ESA ujawniła gigantyczną mapę Wszechświata
Skład izotopowy tlenu zdradził obecność pradawnej wody
W laboratoriach NASA przeprowadzono szczegółową analizę struktury i składu chemicznego zebranych ziaren. Wykorzystano mikroskopy elektronowe pozwalające obserwować minerały w bardzo dużym powiększeniu. Następnie naukowcy z UCLA zbadali proporcje izotopów tlenu przy użyciu precyzyjnej mikrosondy jonowej.
W próbkach znaleziono między innymi saponit i serpentyn, czyli minerały powstające podczas reakcji pierwotnego materiału skalnego z wodą. Oznacza to, że w odległej przeszłości we wnętrzu ciał macierzystych tych drobin zachodziły procesy wymagające obecności ciekłej wody. Same minerały zachowały chemiczne ślady tych przemian.
Szczególną uwagę badaczy zwróciły proporcje izotopów tlenu. W naturze występują trzy stabilne izotopy tego pierwiastka: tlen-16, tlen-17 i tlen-18. Ich udział w minerałach może wskazywać na warunki, w jakich powstawały i później ulegały przemianom. Zespół wykrył sygnaturę odmienną od większości meteorytów pochodzących z bliższych Słońcu rejonów Układu Słonecznego. Na tej podstawie odtworzono skład wody, która przed miliardami lat oddziaływała z badanym materiałem.
Może Cię zainteresować: Warszawa sfotografowana przez polskie satelity. Creotech pokazuje możliwości konstelacji Mikroglob
Za Neptunem istniał rezerwuar lodu o nietypowym składzie
Wyniki wskazują, że woda obecna podczas przemian minerałów była wzbogacona w cięższe izotopy tlenu, szczególnie tlen-17 i tlen-18. Takiego składu naukowcy spodziewali się w zewnętrznych obszarach młodego Układu Słonecznego, ale dotychczas brakowało wystarczająco przekonujących dowodów potwierdzających istnienie odrębnego rezerwuaru.
Badacze oszacowali, że udział tlenu-18 w dawnej wodzie mógł być nawet o około 15 proc. wyższy niż w ziemskiej wodzie oceanicznej. Wartość uzyskano na podstawie modelu matematycznego uwzględniającego skład minerałów, dlatego należy traktować ją jako oszacowanie górnej granicy, a nie bezpośredni pomiar zachowanej próbki lodu.
Odkrycie dostarcza również informacji o procesach zachodzących we wczesnym Układzie Słonecznym. Nietypowa sygnatura izotopowa jest bardzo rzadka w meteorytach pochodzących z jego wewnętrznych obszarów. Sugeruje to, że materia bogata w cięższe izotopy tlenu przez długi czas pozostawała w odległym regionie i tylko w ograniczonym stopniu mieszała się z materiałem znajdującym się bliżej Słońca.
Saturn mógł ograniczać przepływ materii podczas powstawania planet
Naukowcy zwracają uwagę, że rozmieszczenie materiałów o różnym składzie izotopowym może być związane z formowaniem się największych planet. W młodym Układzie Słonecznym Jowisz, Saturn, Uran i Neptun oddziaływały grawitacyjnie na otaczający je dysk gazu i pyłu, wpływając na przemieszczanie się drobnych cząstek.
Autorzy badania wskazują szczególnie na Saturna, który mógł ograniczać transport materii z odległych obszarów w kierunku Słońca. Podobną rolę mogły odgrywać Uran i Neptun. Taki mechanizm pozwalałby wyjaśnić, dlaczego materiał z Pasa Kuipera zachował skład chemiczny różniący się od substancji znajdowanych w meteorytach z wewnętrznej części Układu Słonecznego.
Badanie obejmowało jednak tylko 12 ziaren pyłu, a ich pochodzenie oraz skład dawnej wody ustalono pośrednio na podstawie śladów promieniowania i analiz minerałów. Wyniki stanowią mocny argument za istnieniem odrębnego rezerwuaru lodu, ale jego dokładna lokalizacja i rozmiary pozostają nieznane. Kolejne analizy materiału kosmicznego mogą pomóc ustalić, jak duży wpływ miało to zjawisko na powstawanie planet i rozmieszczenie wody w Układzie Słonecznym.
Źródło: NASA. Opracowanie własne.
Dziękujemy za przeczytanie artykułu na Techoteka.pl.
Codziennie publikujemy najważniejsze informacje z Polski i ze świata dotyczące technologii, sztucznej inteligencji, nowych rozwiązań cyfrowych oraz trendów technologicznych, które kształtują przyszłość.
Obserwuj nas na Facebooku, aby być na bieżąco z najważniejszymi wydarzeniami ze świata technologii.



