Jeszcze kilka lat temu szkolenie BHP kojarzyło się przede wszystkim z salą, prezentacją i kilkugodzinnym spotkaniem z prowadzącym. Dziś część obowiązkowych szkoleń można przejść przez internet – bez dojazdu do firmy szkoleniowej i zbierania całego zespołu w jednym miejscu.
Nie oznacza to jednak, że każde BHP da się przenieść do przeglądarki. Forma online jest wygodna, ale przepisy określają, w jakich przypadkach można z niej korzystać i dla których grup pracowników tradycyjne szkolenie nadal pozostaje koniecznością.
Najważniejsze informacje w skrócie:
- część szkoleń okresowych BHP może odbywać się w formie samokształcenia kierowanego przez internet,
- szkolenie online nie jest rozwiązaniem dla każdego stanowiska,
- pracownicy na stanowiskach robotniczych odbywają szkolenie okresowe w formie instruktażu,
- e-learning jest szczególnie wygodny dla firm pracujących zdalnie i hybrydowo.
BHP przenosi się do internetu razem z rynkiem pracy
Praca zdalna i hybrydowa zmieniła sposób funkcjonowania wielu przedsiębiorstw. Zespoły coraz rzadziej pracują przez pięć dni w tygodniu w jednym biurze, a część firm zatrudnia osoby mieszkające w różnych miastach. W takim modelu organizacja tradycyjnego szkolenia dla kilkunastu czy kilkudziesięciu pracowników potrafi być bardziej skomplikowana niż samo szkolenie.
Nic więc dziwnego, że coraz większą rolę odgrywa e-learning. Materiały szkoleniowe można udostępnić uczestnikowi przez internet, dzięki czemu może zapoznawać się z nimi bez konieczności pojawiania się w konkretnej sali szkoleniowej. Z punktu widzenia przedsiębiorstwa łatwiejsze staje się również przeszkolenie pracowników znajdujących się w różnych lokalizacjach.
Nie chodzi przy tym wyłącznie o wygodę. Dobrze przygotowane materiały cyfrowe mogą wykorzystywać prezentacje, filmy, grafiki, przykłady sytuacji z miejsca pracy czy testy sprawdzające wiedzę. W praktyce szkolenie przestaje więc być jedynie prezentacją wyświetlaną na projektorze, a może stać się znacznie bardziej interaktywnym procesem.
Internet nie znosi jednak wymagań związanych ze szkoleniami BHP. Cyfrowa forma jest tylko sposobem przekazywania wiedzy i może być stosowana wtedy, gdy pozwalają na to przepisy dotyczące konkretnej grupy pracowników.
Jak właściwie wygląda szkolenie BHP online?
W przepisach funkcjonuje pojęcie samokształcenia kierowanego. Uczestnik otrzymuje materiały przygotowane przez organizatora szkolenia i przyswaja zawarte w nich informacje bez konieczności uczestniczenia w klasycznych zajęciach prowadzonych przez kilka godzin w jednym miejscu. Materiały mogą być przekazywane między innymi za pośrednictwem internetu.
Nie oznacza to jednak pozostawienia pracownika samego z plikiem PDF. Organizator powinien zapewnić również możliwość konsultacji z osobami posiadającymi odpowiednią wiedzę i kwalifikacje. Szkolenie nadal ma konkretny program, a jego zadaniem jest aktualizacja lub uzupełnienie wiedzy potrzebnej do bezpiecznego wykonywania pracy.
W praktyce szkolenie BHP online może być wygodnym rozwiązaniem między innymi dla części pracowników administracyjno-biurowych, pracodawców, osób zarządzających pracownikami czy określonych grup pracowników inżynieryjno-technicznych. Zamiast organizować wspólny termin dla całego zespołu, przedsiębiorstwo może wykorzystać rozwiązanie znacznie lepiej dopasowane do elastycznej organizacji pracy.
Cyfrowa forma szczególnie dobrze wpisuje się w funkcjonowanie firm technologicznych, marketingowych, finansowych czy usługowych, w których znaczna część codziennych obowiązków i tak wykonywana jest przed komputerem.
Nie każde szkolenie można zastąpić e-learningiem
Najważniejszym błędem byłoby jednak potraktowanie internetu jako uniwersalnego sposobu na realizację każdego obowiązku związanego z BHP. Charakter pracy nadal ma podstawowe znaczenie.
Pracownik biurowy korzystający głównie z komputera znajduje się w zupełnie innej sytuacji niż osoba obsługująca maszyny, pracująca na wysokości czy wykonująca obowiązki na hali produkcyjnej. W takich przypadkach sama znajomość teorii nie wystarcza. Konieczne jest poznanie właściwego sposobu wykonywania konkretnych czynności i zasad bezpiecznej pracy w rzeczywistym środowisku.
Dlatego szkolenia okresowe pracowników zatrudnionych na stanowiskach robotniczych realizowane są w formie instruktażu. Technologia może wspierać naukę – filmy czy materiały multimedialne mogą być bardzo przydatnym dodatkiem – ale nie zastąpi elementów wymagających praktycznego omówienia sposobu wykonywania pracy.
Podobnie należy odróżnić szkolenie okresowe od szkolenia wstępnego. Nowy pracownik musi poznać nie tylko ogólne zasady bezpieczeństwa, ale także zagrożenia związane bezpośrednio z konkretnym stanowiskiem. To jeden z powodów, dla których hasło „BHP online” nie powinno być rozumiane jako możliwość realizowania każdego rodzaju szkolenia przez internet.
E-learning może być wygodniejszy, ale musi być dobrze przygotowany
Samo przeniesienie materiałów szkoleniowych do internetu nie sprawia jeszcze, że szkolenie staje się dobre. Jeśli uczestnik dostanie kilkadziesiąt ekranów tekstu i będzie jedynie przeklikiwał kolejne strony, cyfrowa forma nie wniesie wiele więcej niż tradycyjna prezentacja.
Znacznie lepiej sprawdzają się materiały podzielone na krótsze części, przykłady konkretnych sytuacji, czytelne grafiki oraz pytania pozwalające sprawdzić, czy uczestnik rzeczywiście zrozumiał omawiane zagadnienia. W przypadku BHP ma to szczególne znaczenie, ponieważ celem szkolenia nie powinno być wyłącznie zdobycie dokumentu potwierdzającego jego ukończenie.
Technologia daje tutaj sporo możliwości. Platforma szkoleniowa może prowadzić użytkownika przez kolejne zagadnienia, zapisywać postęp czy udostępniać materiały wtedy, gdy pracownik ma czas na ich spokojne przeanalizowanie. W firmach zatrudniających większą liczbę osób łatwiejsze staje się także zarządzanie całym procesem.
Największą przewagą e-learningu pozostaje jednak elastyczność. Pracownik nie musi dostosowywać całego dnia do jednego terminu szkolenia, a przedsiębiorstwo nie musi jednocześnie odrywać od obowiązków większej grupy osób.
Szkolenia online szczególnie dobrze pasują do pracy hybrydowej
W tradycyjnym biurze zespół można stosunkowo łatwo zebrać w jednym miejscu. W modelu hybrydowym sytuacja wygląda inaczej. Jedna osoba może pracować z domu, druga pojawiać się w biurze dwa razy w tygodniu, a kolejna mieszkać kilkaset kilometrów od głównej siedziby firmy.
W takich organizacjach cyfryzacja procesów szkoleniowych jest naturalnym kolejnym krokiem. Firmy już wcześniej przeniosły do internetu komunikację zespołową, zarządzanie projektami, podpisywanie dokumentów czy rozmowy rekrutacyjne. Szkolenia są częścią tego samego trendu.
Nie oznacza to oczywiście całkowitego końca zajęć stacjonarnych. Tam, gdzie potrzebna jest praktyka, bezpośredni instruktaż lub kontakt z konkretnym stanowiskiem pracy, tradycyjna forma nadal ma przewagę. Coraz częściej oba rozwiązania funkcjonują jednak obok siebie.
Technologia staje się w tym przypadku narzędziem pozwalającym dobrać sposób nauki do charakteru stanowiska. I właśnie takie podejście ma więcej sensu niż próba przeniesienia wszystkich szkoleń do jednego uniwersalnego systemu.
Podsumowanie
Szkolenia BHP online dobrze wpisują się w rzeczywistość współczesnych firm, szczególnie tych funkcjonujących w modelu zdalnym i hybrydowym. Pozwalają ograniczyć problemy organizacyjne, dają pracownikom większą elastyczność i mogą wykorzystywać możliwości, których nie oferuje klasyczna prezentacja w sali szkoleniowej.
Nie każde szkolenie można jednak przeprowadzić przez internet. Kluczowy pozostaje rodzaj stanowiska oraz forma szkolenia wymagana dla konkretnej grupy pracowników. E-learning jest więc nie tyle zamiennikiem tradycyjnych szkoleń BHP, ile kolejnym narzędziem, które – zastosowane we właściwym miejscu – może znacząco usprawnić cały proces.
