Na początku 2026 roku stan Utah uruchomił jeden z najbardziej kontrowersyjnych eksperymentów na styku technologii i medycyny. Po raz pierwszy w historii autonomiczny system sztucznej inteligencji otrzymał zgodę na odnawianie recept dla pacjentów — bez konieczności każdorazowej decyzji lekarza. Program realizowany we współpracy z firmą Doctronic już teraz uznawany jest za przełomowy, ale jednocześnie budzi poważne wątpliwości dotyczące bezpieczeństwa i odpowiedzialności.
Jak opisuje analiza opublikowana w JAMA Health Forum, jest to jedno z pierwszych wdrożeń na większą skalę tzw. autonomicznego, „agentowego” systemu AI w medycynie — takiego, który nie tylko wspiera specjalistów, ale zaczyna wykonywać ich zadania. Już sama zapowiedź programu wywołała sprzeciw części środowisk lekarskich i farmaceutycznych, które podkreślają, że sztuczna inteligencja nie powinna podejmować decyzji dotyczących leczenia.
System, który ma rozwiązać realny problem
Jednocześnie trudno ignorować problem, który ten system próbuje rozwiązać. Jak wskazuje JAMA Health Forum, dla wielu pacjentów odnowienie recepty wiąże się dziś z realnymi barierami — kosztami wizyty, długim czasem oczekiwania czy ograniczoną dostępnością lekarzy, szczególnie w mniejszych miejscowościach.
W praktyce oznacza to sytuację, w której osoby przyjmujące od lat te same leki muszą przechodzić przez pełny proces konsultacji tylko po to, by kontynuować terapię. Co więcej, lekarze często wykonują tę pracę bez wynagrodzenia, co dodatkowo zwiększa ich obciążenie administracyjne.
W oficjalnym komunikacie władz Utah podkreślono, że nieregularne przyjmowanie leków jest jednym z głównych źródeł kosztów w ochronie zdrowia i odpowiada za ponad 100 miliardów dolarów rocznie w możliwych do uniknięcia wydatkach. W tym kontekście automatyzacja procesu odnawiania recept ma nie tylko poprawić komfort pacjentów, ale także ograniczyć przeciążenie całego systemu.
Jak działa system Doctronic
Sam program został zaprojektowany w sposób, który — przynajmniej na papierze — ma minimalizować ryzyko. Jak wynika z analizy JAMA Health Forum, obejmuje on 192 leki stosowane w chorobach przewlekłych, takich jak nadciśnienie, cukrzyca czy depresja. Z systemu mogą korzystać wyłącznie osoby dorosłe, a jego działanie opiera się na analizie danych pacjenta i ocenie, czy kontynuacja leczenia jest uzasadniona.
W pierwszej fazie lekarze kontrolują decyzje podejmowane przez AI, jednak docelowo system ma działać w dużej mierze autonomicznie. Kluczowym elementem projektu jest tzw. „regulatory sandbox”, czyli środowisko testowe, w którym część przepisów zostaje tymczasowo złagodzona, aby umożliwić rozwój innowacji. Jak podkreślają władze Utah, celem jest znalezienie równowagi między bezpieczeństwem pacjentów a potrzebą przyspieszenia zmian w systemie ochrony zdrowia.
Brakuje twardych dowodów skuteczności
Największe wątpliwości budzi jednak skuteczność systemu. Jak zauważa JAMA Health Forum, Doctronic nie przedstawił pełnych, recenzowanych badań dotyczących działania AI w kontekście odnawiania recept. Firma powołuje się głównie na wyniki testów własnego systemu „AI doctor”, które nie były poddane klasycznej weryfikacji naukowej i dotyczyły innych zastosowań.
To oznacza, że realna skuteczność rozwiązania w warunkach masowego użycia pozostaje nieznana. Choć system ma być monitorowany, tylko pierwsza grupa pacjentów będzie objęta pełną kontrolą przed wydaniem decyzji przez AI. W kolejnych etapach nadzór zostanie ograniczony, co zwiększa znaczenie jakości samego algorytmu.
AI przejmuje decyzje. Co tracimy, ograniczając kontakt z lekarzem
Automatyzacja odnawiania recept zmienia nie tylko sposób działania systemu, ale także relację pacjent–lekarz. Jak podkreśla JAMA Health Forum, moment przedłużenia terapii często jest okazją do szerszej oceny stanu zdrowia.
To właśnie wtedy lekarz może wykryć nowe problemy, zlecić badania kontrolne lub zmodyfikować leczenie. Ograniczenie tych kontaktów może prowadzić do sytuacji, w której pacjent przez długi czas pozostaje poza realnym nadzorem medycznym.
Problem odpowiedzialności za decyzje AI
Kwestia odpowiedzialności za błędy systemu pozostaje niejasna. Z analizy JAMA Health Forum wynika, że choć Doctronic zobowiązuje się pokrywać koszty ewentualnych roszczeń i posiada odpowiednie ubezpieczenie, jednocześnie ogranicza swoją odpowiedzialność w regulaminie usługi.
Dodatkowo firma nie ma obowiązku bezpośredniego udostępniania pacjentom pełnej dokumentacji medycznej, co może utrudniać dochodzenie roszczeń w przypadku błędów.
To dopiero początek. AI może przejąć kolejne obszary medycyny
Eksperyment w Utah nie jest celem samym w sobie, lecz początkiem szerszego procesu. Jak wynika z analiz JAMA Health Forum, systemy tego typu mogą w przyszłości przejąć znacznie więcej zadań — od diagnostyki, przez zarządzanie leczeniem, aż po opiekę profilaktyczną.
To rodzi ryzyko tzw. „rozszerzania zakresu”, czyli stopniowego zwiększania kompetencji AI bez odpowiedniego nadzoru. W przeszłości podobne obawy pojawiały się przy innych programach wykorzystujących sztuczną inteligencję w systemie ochrony zdrowia.
Granica została przesunięta. AI zaczyna decydować o leczeniu
Eksperyment Utah pokazuje, że sztuczna inteligencja przestaje być jedynie narzędziem wspierającym lekarzy i zaczyna realnie uczestniczyć w procesie podejmowania decyzji medycznych. To zmiana, która może poprawić dostęp do leczenia i obniżyć koszty systemowe, ale jednocześnie niesie ryzyka, których nie da się zignorować.
Pytanie nie brzmi już, czy AI znajdzie miejsce w medycynie, ale kto będzie kontrolował jej rozwój — i czy nadąży za nim system regulacyjny.
Źródła:
- Michelle M. Mello, Utah’s Experiment With AI-Driven Prescription Renewals, JAMA Health Forum (2026)
- Utah Department of Commerce / Doctronic – oficjalny komunikat (2026)
Dziękujemy za przeczytanie artykułu na Techoteka.pl.
Publikujemy codziennie informacje o sztucznej inteligencji, nowych technologiach, IT oraz rozwoju agentów AI.
Obserwuj nas na Facebooku, aby nie przegapić kolejnych artykułów.